20-03-2021, 03:13 PM
Iskopavanja u Jasenovcu 1964. u Logoru III (Ciglana) i Gradini
Ekshumacije i prethodno bušenje tla u Jasenovcu su bile dopuštene tek 1964. godine, skoro 20 godina od kraja rata, i to čitavih 13 dana u junu i 7 dana u septembru 1964 godine. SUBNOR je odbio da se iskopavanja nastave u proleće 1965. godine zbog toga što se „čitavo područje uređuje“ i dopustio nastavak iskopavanja samo tih 7 dana u septembru 1964. i to samo u logoru Ciglana, pošto su „ovi poslovi u Gradini završeni u junu“! U Gradini, stratištu gde su 5 godina vršene masovne likvidacije logoraša, SUBNOR je dozvolio iskopavanja u trajanju od 5 dana, od 22.-27 juna 1964. (vidi dokument na slici) Na postojanje ostalih jasenovačkih i drugih ustaških logora je SUBNOR jednostavno zaboravio. Oni su velikodušno dozvolili da se sveukupno 20 dana neko bakće sa Balkanskim Aušvicom. I na tome je ostalo do dan danas. Pametnome dosta.
Izvodi iz knjige „Ustaški logori“, Mirko Peršern, Stvarnost Zagreb 1966.
https://www.facebook.com/notes/698098220804767/
„Antropolozi Vida Brodar, stručni suradnik Instituta za biologiju univerziteta u Ljubljani, Anton Pogačnik, asistent Antropološkog odsjeka Biotehničkog fakulteta u Ljubljani i dr Srboljub Živanović, asistent Zavoda za anatomiju Medicinskog fakulteta u Novom Sadu vršili su ispitivanja grobnica u Gradini od 22 do 27. juna 1964. godine. Istodobno su izvršeni pregledi i ekspertize ekshumiranih kostura. To su učinili specijalisti za sudsku medicinu dr Halil Prohić i prof. dr Miodrag Bučić. Ispitivanjima su prethodila bušenja koja su trajala od 9 do 17. juna 1964. godine kojima je rukovodio dr Alojz Šercelj. Na području Logora III – Ciglana radila je ista ekipa antropologa kao i u Gradini tri mjeseca ranije. … U Gradini je bilo probušeno 130 bušotina na 100 grobnica.
Kod bušenja se ustanovilo da postoji tri tipa grobnica:
-one do kojih su bili dovedeni živi ljudi i tu ubijani
-grobnice u koje su bili dovezeni leševi
-grobnice sa kuhanim ili paljenim kostima.
Na temelju tih nalaza izvršena su otkopavanja određenog broja sondi koje su mogle pružiti karakterističnu sliku i uvid o sadržaju masovnih grobnica i da daju osnovne podatke o broju žrtava na određenom kubaturu, njihovom spolu i starosti te da se utvrde znakovi koji bi govorili o prirodi ozljeda koje su uzrokovale smrt. Na taj način otkopano je nekoliko grobnica koje su ispitivane. U njima su se nalazili skeleti u vrlo različitim položajima, nabacani bez nekog reda. Oni su većinom bili međusobno isprepleteni. Među njima je bilo ženskih, muških i dječjih kostura najrazličitije dobi starosti. Oni su se pojavljivali pri otkopavanju u različitim dubinama, počevši već od pola metra, najčešće od 1,5 do 2 metra. Uz kosture su se nalazili mnogi predmeti kao češljevi, sitni novac, ostaci odjeće, porcije za hranu, opanci, dječje cipele, žlice i sl. Na najvećem broju skeleta otkriveni su tragovi raznih ozljeda. Samo u jednoj grobnoj jami pod oznakom 112B, a nalazi se u kompleksu „Čalinka“ uz nasip, iskopano je 197 skeleta. Ona je veličine 6 X 2,5 metra. Prvi ostaci skeleta nađeni su na dubini od 1 metar, a onda na dubini od 1,4 do 1,8 metra nalazi se sloj kostiju debljine oko 40 cm. Svi skeleti nađeni su, dakle, na površini od 15 m2 sonde. Pošto je sloj kostiju iznosio oko 40 centimetara u prosjeku to znači da je bilo ukupno 22 skeleta na 1m2.. Prema spolu i starosti utvrđeno je slijedeće:
(prikazana je tabela – jama od 197 skeleta od kojih 51 dete mlađe od 14 godina)
Prema nađenim predmetima u ovoj jami zaključuje se da su žrtve direktno dovedene do nje i tu ubijene. One nisu prošle kroz logor. Dok na primjer u nekim grobnicama pored skeleta nije pronađen nikakav ostatak tekstila što navodi na zaključak da su žrtve dovedene iz logora i pogubljene bez odjeće. Najčešće su to muški skeleti uz koje nema drugih predmeta.
Pregledane sonde i otkopane grobnice ne mogu dati uvid u cjelokupno stanje jer je poznato da postoji oko 200 grobnica na području logora Jasenovac, od kojih su neke udaljene jedna od druge i nekoliko kilometara. U svakom slučaju to je zahtijevalo mnogo više vremena da bi se ispitale sve grobnice. Šteta je i to što se tom radu nije pristupilo ranije. Što više vrijeme odmiče sve je teže. Pogotovo što se tiče utvrđivanja grobnica jer se često događalo i ovom prilikom da je trebalo istražiti točna mjesta gdje su se one nalazile. Ali bez obzira na sve to rezultati u Gradini potvrdili su da postoji velik broj takvih masovnih grobnica. Isto tako znanstveno je istraženo kako su žrtve stradale. Tako je utvrđeno da je broj leševa u grobnicama bio mnogo veći ali ih se većina potpuno raspala. To potvrđuje činjenica da su ostale samo pojedine kosti kostura. Osobito je karakteristična pojava da nedostaju krupnije kosti kao na primjer butnjače i goljenice, a da su nađene pojedine kosti lubanje. Ova pojava se može tumačiti dvojako: da su ostale kosti istrunule i raspale se prije nego kosti lubanje ili da su odsijecane glave od onih čija su tijela bila bacana u rijeku Savu, a glave sahranjene u grobnicu. Zna se da su Savom plutali leševi bez glave. Ova pretpostavka je vjerojatnija kada se zna da se krupnije kosti sporije raspadaju od kostiju lubanje.
Kod najvećeg broja skeleta nađene su ozljede na lubanji. Veličina rupa je različita. Prelomi su uglavnom bili lokalizirani u donjem potiljnom predjelu, desnom i lijevom potiljno-tjemenom, desnom i lijevom sljepoočno-tjemenom i desnom i lijevom sljepoočnom predjelu dok je daleko najmanji broj nađen u čeonom predjelu. Ozljede su nastale tupim, jako zamahnutim oruđem kao što su malj, čekić, kundak i slično. U nekim grobnicama oko kostiju ruku nađeni su dijelovi omotane žice.
Na samom području Logora III izvršena su probna ispitivanja na 24 mjesta. Iz 15 sondi izvađena su 193 skeleta među kojima je bilo najviše između 30 i 40 godina starosti. Međutim, to je premalo da bi se mogao približno utvrditi broj poginulih žrtava, jer istražena područja sondi nije dovoljna u odnosu na velik broj i opseg masovnih grobnica. Naknadna i opsežnija ispitivanja mogla bi dati potpuniju sliku, budući da su ova istraživanja tek predstavljala samo početak radova.“
Ekshumacije i prethodno bušenje tla u Jasenovcu su bile dopuštene tek 1964. godine, skoro 20 godina od kraja rata, i to čitavih 13 dana u junu i 7 dana u septembru 1964 godine. SUBNOR je odbio da se iskopavanja nastave u proleće 1965. godine zbog toga što se „čitavo područje uređuje“ i dopustio nastavak iskopavanja samo tih 7 dana u septembru 1964. i to samo u logoru Ciglana, pošto su „ovi poslovi u Gradini završeni u junu“! U Gradini, stratištu gde su 5 godina vršene masovne likvidacije logoraša, SUBNOR je dozvolio iskopavanja u trajanju od 5 dana, od 22.-27 juna 1964. (vidi dokument na slici) Na postojanje ostalih jasenovačkih i drugih ustaških logora je SUBNOR jednostavno zaboravio. Oni su velikodušno dozvolili da se sveukupno 20 dana neko bakće sa Balkanskim Aušvicom. I na tome je ostalo do dan danas. Pametnome dosta.
Izvodi iz knjige „Ustaški logori“, Mirko Peršern, Stvarnost Zagreb 1966.
https://www.facebook.com/notes/698098220804767/
„Antropolozi Vida Brodar, stručni suradnik Instituta za biologiju univerziteta u Ljubljani, Anton Pogačnik, asistent Antropološkog odsjeka Biotehničkog fakulteta u Ljubljani i dr Srboljub Živanović, asistent Zavoda za anatomiju Medicinskog fakulteta u Novom Sadu vršili su ispitivanja grobnica u Gradini od 22 do 27. juna 1964. godine. Istodobno su izvršeni pregledi i ekspertize ekshumiranih kostura. To su učinili specijalisti za sudsku medicinu dr Halil Prohić i prof. dr Miodrag Bučić. Ispitivanjima su prethodila bušenja koja su trajala od 9 do 17. juna 1964. godine kojima je rukovodio dr Alojz Šercelj. Na području Logora III – Ciglana radila je ista ekipa antropologa kao i u Gradini tri mjeseca ranije. … U Gradini je bilo probušeno 130 bušotina na 100 grobnica.
Kod bušenja se ustanovilo da postoji tri tipa grobnica:
-one do kojih su bili dovedeni živi ljudi i tu ubijani
-grobnice u koje su bili dovezeni leševi
-grobnice sa kuhanim ili paljenim kostima.
Na temelju tih nalaza izvršena su otkopavanja određenog broja sondi koje su mogle pružiti karakterističnu sliku i uvid o sadržaju masovnih grobnica i da daju osnovne podatke o broju žrtava na određenom kubaturu, njihovom spolu i starosti te da se utvrde znakovi koji bi govorili o prirodi ozljeda koje su uzrokovale smrt. Na taj način otkopano je nekoliko grobnica koje su ispitivane. U njima su se nalazili skeleti u vrlo različitim položajima, nabacani bez nekog reda. Oni su većinom bili međusobno isprepleteni. Među njima je bilo ženskih, muških i dječjih kostura najrazličitije dobi starosti. Oni su se pojavljivali pri otkopavanju u različitim dubinama, počevši već od pola metra, najčešće od 1,5 do 2 metra. Uz kosture su se nalazili mnogi predmeti kao češljevi, sitni novac, ostaci odjeće, porcije za hranu, opanci, dječje cipele, žlice i sl. Na najvećem broju skeleta otkriveni su tragovi raznih ozljeda. Samo u jednoj grobnoj jami pod oznakom 112B, a nalazi se u kompleksu „Čalinka“ uz nasip, iskopano je 197 skeleta. Ona je veličine 6 X 2,5 metra. Prvi ostaci skeleta nađeni su na dubini od 1 metar, a onda na dubini od 1,4 do 1,8 metra nalazi se sloj kostiju debljine oko 40 cm. Svi skeleti nađeni su, dakle, na površini od 15 m2 sonde. Pošto je sloj kostiju iznosio oko 40 centimetara u prosjeku to znači da je bilo ukupno 22 skeleta na 1m2.. Prema spolu i starosti utvrđeno je slijedeće:
(prikazana je tabela – jama od 197 skeleta od kojih 51 dete mlađe od 14 godina)
Prema nađenim predmetima u ovoj jami zaključuje se da su žrtve direktno dovedene do nje i tu ubijene. One nisu prošle kroz logor. Dok na primjer u nekim grobnicama pored skeleta nije pronađen nikakav ostatak tekstila što navodi na zaključak da su žrtve dovedene iz logora i pogubljene bez odjeće. Najčešće su to muški skeleti uz koje nema drugih predmeta.
Pregledane sonde i otkopane grobnice ne mogu dati uvid u cjelokupno stanje jer je poznato da postoji oko 200 grobnica na području logora Jasenovac, od kojih su neke udaljene jedna od druge i nekoliko kilometara. U svakom slučaju to je zahtijevalo mnogo više vremena da bi se ispitale sve grobnice. Šteta je i to što se tom radu nije pristupilo ranije. Što više vrijeme odmiče sve je teže. Pogotovo što se tiče utvrđivanja grobnica jer se često događalo i ovom prilikom da je trebalo istražiti točna mjesta gdje su se one nalazile. Ali bez obzira na sve to rezultati u Gradini potvrdili su da postoji velik broj takvih masovnih grobnica. Isto tako znanstveno je istraženo kako su žrtve stradale. Tako je utvrđeno da je broj leševa u grobnicama bio mnogo veći ali ih se većina potpuno raspala. To potvrđuje činjenica da su ostale samo pojedine kosti kostura. Osobito je karakteristična pojava da nedostaju krupnije kosti kao na primjer butnjače i goljenice, a da su nađene pojedine kosti lubanje. Ova pojava se može tumačiti dvojako: da su ostale kosti istrunule i raspale se prije nego kosti lubanje ili da su odsijecane glave od onih čija su tijela bila bacana u rijeku Savu, a glave sahranjene u grobnicu. Zna se da su Savom plutali leševi bez glave. Ova pretpostavka je vjerojatnija kada se zna da se krupnije kosti sporije raspadaju od kostiju lubanje.
Kod najvećeg broja skeleta nađene su ozljede na lubanji. Veličina rupa je različita. Prelomi su uglavnom bili lokalizirani u donjem potiljnom predjelu, desnom i lijevom potiljno-tjemenom, desnom i lijevom sljepoočno-tjemenom i desnom i lijevom sljepoočnom predjelu dok je daleko najmanji broj nađen u čeonom predjelu. Ozljede su nastale tupim, jako zamahnutim oruđem kao što su malj, čekić, kundak i slično. U nekim grobnicama oko kostiju ruku nađeni su dijelovi omotane žice.
Na samom području Logora III izvršena su probna ispitivanja na 24 mjesta. Iz 15 sondi izvađena su 193 skeleta među kojima je bilo najviše između 30 i 40 godina starosti. Međutim, to je premalo da bi se mogao približno utvrditi broj poginulih žrtava, jer istražena područja sondi nije dovoljna u odnosu na velik broj i opseg masovnih grobnica. Naknadna i opsežnija ispitivanja mogla bi dati potpuniju sliku, budući da su ova istraživanja tek predstavljala samo početak radova.“