21-05-2016, 06:50 PM
Ustaše su najveća sramota Hrvata
August 1, 2015 ·
Početkom kolovoza 1941 osnovan je logor Kruščica pokraj Viteza.
Prvo je u logoru zatočeno nekoliko desetina Srba koji su ubrzo (5. kolovoz 1941) pobijeni. Potom je u logoru zatočeno oko 3.000 Jevreja, pretežno iz Sarajeva
Jedna pd mjera čišćenja »nehrvatskog elementa« bila je protjerivanje srpskog stanovništva iz Bosne i Hercegovine i šire. S ciljem što efikasnijeg iseljavanja, između njemačkih i ustaških predstavnika je sklopljen sporazum u Zagrebu 24. juna 1941. Tim sporazumom su bili precizirani pravci, broj i način protjerivanja Srba. U to vrijeme, prema službeno dostavljenim podacima, sa područja NDH u Srbiju je protjerano do 10. avgusta 1941. godine 137 000 Srba. Ako se ovome doda i broj Srba protjeranih van utvrđenih pravaca, kao i onih koji su sami pobjegli, onda je navedeni broj mnogo veći.
Pošto se i iseljavanje i prevođenje na katoličku vjeru nisu pokazale
dovoljno efikasnim, ustaše postepeno prelaze i na fizičku likvidaciju
srpskog stanovništva. Ovoj akciji prethodile su opsežne psihološke
pripreme. Propaganda je bila svakodnevna, preko novina, casopisa, brošura, radija, govora i na druge načine. Mile Budak, ministar Vlade za nastavu i bogoštovlje, u jednom govoru je otvoreno rekao: »Jedan dio Srba ćemo pobiti, drugi raseliti, a ostale prevesti u katoličku vjeru i tako ih pretvoriti u Hrvate...« Ali okupator i njegove sluge - ustaše nisu vršili nasilje samo nad Srbima i Jevrejima. Oni su proganjali i ubijali i Hrvate i Muslimane, pa i sve one koji su pripadali revolucionarnim organizacijama i koji se nisu slagali sa ustaškim poretkom i okupacijom.
U svim opštinama u okolini Sarajeva, još u početku okupacije i ustaške vladavine, vršena su pojedinačna hapšenja Srba, od kojih su neki odmah poubijani, a drugi poslani u logore gdje ih je čekala ista sudbina. Kuće su pretresane radi, tobože, pronalaženja oružja i vojničkih odijela, kojom prilikom su pljačkali raznu imovinu i odvodili stoku.
Koncem maja 1941, iz Rogatice je upućen prvi transport od 34 zatvorenika u Jasenovac, odakle se nijedan nije vratio. 7. avgusta 1941. qodine, takode iz Rogatice, otpremljena je u Jasenovac grupa uglednih Srba sa ovog područja, medu kojima su bili: Dragomir Limić, kandidat za člana KPJ, Lazar Dokić, Mirko Karišik i drugi. Prvih mjeseci u opštini Pale uhapšeni su i potom likvidirani: Bogdan i Novo Lučić, koji su strijeljani na Vracama 1. avgusta 1941, Slobodan Begović, Petar Prodanović, Stevo Subotić, Marko Vukadin, Milja Dukić i drugi. U opštini llidža, još od početka maja 1941, medu prvima su poubijani ili opremljeni u logor iz kojeg se nisu vratili: Miloš Andrić, član KPJ, Dordo Tambura, Đuro škrba, Spasoje Vasković, Milan Golubović, Vukašin Tošić i drugi. Značajno je napomenuti da je Ibro Tabaković, komandir Oružničke postaje u Kasindolu, učinio mnogo da ne dođe do hapšenja velikog broja ljudi, a potom njihovog fizičkog uništenja. Kad bi dobio naloge koga treba hapsiti, blagovremeno bi tim licima javljao da bježe od kuće. Tako je obavijestio i Tomu Među, Dušana Dašića, Aleksu Bojevića i druge, koji su tako izbjegli sigurnu smrt. Sa područja
Rajlovca u logor su odvedeni Lazo Lontoš, Vlado Mijatović, Tošo Aleksić i mnogi drugi, a sa područja Pazarića, Tarčina i okolnih sela u junu i julu odvedeno je 20 domaćina iz porodica Glavaša, Krstića i još nekih.
Od napada Njemačke na Sovjetski Savez, pojačan je pritisak na srpsko i jevrejsko stanovništvo, komuniste i sve progresivne ljude, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Sva ranija uzdržavanja, taktiziranja, blaži oblici terora, bili su zamijenjeni brutalnim fizičkim nasiljem i masovnim zločinima. Samo uoči Vidovdana, 27. juna 1941, u okolini Sarajeva je zatvoreno mnogo Srba u taoce: u Pazariću 47, Semizovcu 36, Brezi 54, Visokom 18, Varešu 25, Palama 11, Kalinoviku 9, itd. Kotarsko poglavarstvo Sarajevo je prethodno zatražilo da se »... energičnim akcijama osujete namjere Srba da zajedno sa Židovima organizuju demonstracije na Vidovdan«
Taj dan bio je povod da se pohapse ljudi i zadrže kao taoci, a mnogi od njih se nikada više nisu vratili svojim kućama. Pored drugih logora smrti, formiran je i logor u Kruščici kod Viteza. Ovaj logor, prema saslušanju Drage Jileka, pomoćnika ustaškog povjerenika za BiH Jure Francetića, uspostavljen je krajem jula 1941, na inicijativu tadašnjeg šefa tzv. III ureda i komadanta svih koncentracionih logora u NDH Vjekoslava Luburića Maksa. On se još sredinom jula 1941. obratio ustaškom povjereniku za BiH Juri Francetiću, tražeći da se obnovi logor u Kruščici. Trebalo je uhapsiti grupu Srba i uputiti ih u Kruščicu da podignu žice oko logora i sagrade barake. Kad je o ovom zahtjevu telefonom upoznat Drago Jilek, u njegovoj kancelariji se zadesio ustaški tabornik iz Pala Boško Cvenćek. Tom prilikom, Cvenćek je predložio Jileku da obezbijedi potreban broj Srba sa Pala, uz objašnjenje da su i oni sposobni za takve poslove. Dogovorili su se da se uhapsi 200 do 250 ljudi i odmah uputi u Kruščicu. Po povratku na Pale, ustaški tabornik je odmah, preko opštine,
veoma podmuklo organizovao ovu zločinačku akciju. Za kratko vrijeme, na području opštine sprovedena je propaganda da treba ići na koševinu pšenice u žitorodne krajeve, gdje se može dobro zaraditi i obezbijediti zimnica, da će se svi koji odu vratiti za kratko vrijeme, da će ostali po smjenama ići na druge radove, te da se nikome neće ništa desiti i da će porodice biti bezbjedne.
Ljudi su bili u teškim dilemama - šta da se radi? Vijećalo se nekoliko dana i noći u krugu porodica, sa komšijama i poznanicima. Na kraju se moralo odlučiti: ići ili ne. Mnogi neobaviješteni, naivni ili pod pritiskom sredine u kojoj su živjeli, da bi zaštitili svoju porodicu, otišli su na poziv Opštine Pale, posljednje srijede jula 1941. Neki su se idući prema Palama, kolebali i konačno odlučili da se vrate kućama. Od samih Pala vratila se i veća grupa ljudi sa područja Mokrog. Grupa od sedamdeset i četiri Paljana, istog dana, u vagonima za stoku, umjesto na požutjela žitna polja, upućena je u logor Kruščicu. Tu ih je dočekao upravnik logora, ustaški emigrant Jozo Gesler Njega je, prije toga, Luburić imenovao za upravnika logora, pa je on s grupom od 16 ustaša stigao u Kruščicu. Paljani su zaduženi da postave žicu oko logora i grade barake.
Prvih dana avgusta stigla je grupa od 23 zatvorenika iz Zenice. Većinom su to bili seljaci Srbi i radnici iz Željezare. Medu njima su bila i dva Hrvata i jedan Musliman. Kada se u Travniku saznalo za ovu zeničku grupu, neko je od ustaških glavešina smatrao da to nije u skladu sa naređenjima iz Zagreba, pa je naređeno da se ispita i utvrdi zbog čega su i ova trojica dovedena sa Srbima u logor. Telefonom je naređeno komandiru Oružničke postaje u Vitezu Marijanu Čiliću da ode u Kruščicu, pismeno sasluša ovu trojicu i izvijesti zbog čega su uhapšeni i dovedeni u logor. Ali ustaški stražari mu nisu dopustili da uđe unutra. Rekli su da za tako nešto nemaju nikakvo odobrenje od svog upravnika Geslera. Čilić se, vraćajući, sreo sa Geslerom, koji se pijan vraćao iz Viteza u logor. Izvijestio ga je šta mu je naređeno, te tražio da ga pusti da sasluša uhapšene iz Zenice. Gesler je to odlučno odbio, rekavši da oružnici nemaju ništa sa logorašima i da će on saslušati tu trojicu, onako kako on zna i umije. Kada se vratio u postaju, Čilić je obavijestio pretpostavljenog da mu Gesler nije dopustio
da sasluša uhapšene. »Nakon jedan sat, a to je bilo oko 11 časova uveče, ponovo je zazvonio telefon, ali ovoga puta iz Kruščice«, izjavio je Mitar Marunić koji je to veče bio dežurni u oružničkoj postaji Viteza. »Uzbuđenim glasom, jedan od ustaša iz Kruščice javljao je da je došlo do pobune u logoru i da je upravnik Gesler teško ranjen. Tražio je da se odmah o tome izvijesti ustaški logor u Travniku i traži hitna pomoć za Geslera
.
Moj komandir Marijan, koji je još tu bio, odmah s trojicom oružnika uputio se u Kruščicu, a s njim su pošli i komandant ustaške milicije iz Viteza Ante Mišković i njegovih nekoliko ustaša. Ja sam ostao u postaji i javio u Travnik šta mi je rečeno. Već oko 23 sata i 30 minuta pred stanicom se zaustavilo nekoliko automobila i pun kamion ustaša... upitali su me za komandira. Rekao sam da je on već otišao u Kruščicu. Odmah su nastavili put prema logoru.
Ujutro, kada su se vratili komandir Marijan i Ante Mišković, ispričali su šta se dogodilo. Kad se Gesler vratio u logor onako pijan, otišao je pravo u baraku u kojoj su bili smješteni logoraši iz Zenice. Otvorio je vrata i upitao koja su to dvojica Hrvata i jedan Musliman među njima. Oni su se javili, a on je tada izvadio pištolj i ubio jednog. Kad je nanišanio na drugog, metak mu se zaglavio u cijevi, a logoraši su počeli da bježe i iskaču kroz prozore. Međutim, tu su ih dočekale Geslerove ustaše i ubijale. Kroz prozore su pucali u sobu i unutra pobili 17. Tom prilikom je neko od ustaša nehotično ranio Geslera u prsa. On nije ni dočekao hitnu pomoć, umro je prije nego što je stigla. Kad su Vajs, Buzančić i Beljan stigli u Kruščicu, cijela Zenička grupa bila je poubijana... To veče pobili su i onih 74 seljaka iz Pala
.
Prvo su ih iz drvene barake prebacili u zidanu zgradu, a onda ih u grupama izvodili napolje i nad jednom jamom, koja je ranije bila napravljena za krečanu, ubijali. Tako je to veče za svega 4- 5 sati, bilo ubijeno 98 ljudi i svi su u toj i još jednoj rupi zakopani«.
Te stravične noći, 5. avgusta 1941, na zvjerski način su ubijena 74 Paljana, među kojima: jedanaest Gluhovića, sedam Šaraca, četiri Ninkovića, četiri Rabote, četiri Radovića, četiri Jakovljevića, tri Gazivode, tri Kovačevića, tri Petroviča, tri Radojkovića, dva Ćetkovića, dva Savića, dva Kusmuka, dva Furtula i dr. Među njima je ubijen i Vaso Savić, zemljoradnik iz Pala, poznat kao napredan i progresivan čovjek.
Nakon tog prvog zločina, u logor Kruščica su dovedeni Jevreji, gdje ih je čekala ista sudbina. Ravnateljstvo ustaškog redarstva NDH u Zagrebu uputilo je 23. jula 1941. dopis svim župama, ustaškom povjereniku za BiH Francetiću i drugim, u kome se naređuje »Da odmah izda shodnu odredbu područno-redarstvenom ravnateljstvu da se najžurnije izvrši pritvaranje svih Židova i pravoslavaca - Srba, koji su već bili poznati kao komunisti, bilo pak da su i malo sumnjivi, da su skloni tom pokretu. Iste mjere valja preduzeti i protiv komunista katoličke i muslimanske vjeroispovijesti, kao i drugih, time, da se pridrže do daljnjeg u pritvoru, dok Srbe i Židove ima se smjesta otpremiti u zbiralište (Koncentracioni logor Gospić...«')
Jedan broj Jevreja je živio do rata i u nekoliko opštinskih centara u okolini Sarajeva. Njihova stradanja, u suštini, identična su onima koja su doživjeli sarajevski Jevreji, mada su ponekad, prilikom uništavanja Jevreja u ovim mjestima, zvjerstva bila otvorenija i svirepija. Prema podacima, u visočkom srezu živjelo je do rata 199 Jevreja. Već 1. avgusta 1941. ustaše su odveli u koncentracioni logor Gospić prvu grupu Jevreja. Do kraja septembra odvedeni su uglavnom svi visočki Jevreji u logor Jasenovac. Prilikom dvođenja, ustaše su silovali mlađe žene, neke isprebijali, pljuvali, svima oduzeli sve vrednije stvari koje su imali kod sebe. Od visočkih Jevreja rat je preživjelo svega njih 18, a od 24 Jevreja koji su živjeli u fojničkom srezu ni jedan nije dočekao oslobođenje. Od 31 Jevreja, koliko ih je prije rata živjelo u rogatičkom srezu, samo 13 je preživjelo rat.
Ustaški ološ pljačkao je, zlostavljao i ubijao na sve strane. U
izvještaju Kotarske oblasti Rogatica od 4. avgusta 1941, upućenog Velikoj župi Vrhbosna Sarajevo, između ostalog, kaže se: »Ustaše prilikom ovih uredovanja koja sva od reda vrše bez znanja ove vlasti tuku i zlostavljaju pučanstvo i ne samo srpsko već i čak hrvatsko i muslimansko. Zatvaraju u zatvor građane za koje ne postoje dokazi krivice pa ove zatvorenike drže u zatvoru po mjesec i više dana bez zakonske odluke o pritvoru, napuštene, bez hrane koju je i onako teško pribaviti i slobodnim građanima«.
Ćamil Beraković, komandir policije u Rogatici, suprotstavljao
se samovolji ustaša, zbog čega su ga u julu 1941. ustaše ubili u jednoj kafani.
Transporti Židova
Nakon smrti Geslera, ustaška komanda postavlja Matu Mandušića za zapovjednika logora, te pojačava stražu na 60 ustaša iz 13. ustaške bojnice. Krajem augusta i početkom septembra u logor su dovođeni Židovi iz Sarajeva, te Srbi i Židovi iz drugih gradova Bosne i Hercegovine. Sredinom septembra u logoru je već bilo oko 1.500 logoraša. Zarobljene Srbe su odvodili noću i strijeljali na Smrikama, mjestu u okolini Travnika. Zbog porasta broja logoraša i nemogućnosti ishrane, Nikola Tusun, ustaški zapovjednik iz Travnika podnosi izvještaj Eugenu Kvaterniku o problemima u logoru u kojem kaže:
... U Kruščici vodi koncentracioni logor Mate Mandušić, ustaški zastavnik od 13. ustaške bojnice sa 60 ustaša. U logoru ima nešto Srba, a većinom Židova i djece - ukupno 1.539 osoba. Isti su došli iz Jasike u dva transporta ukupno 759 osoba i iz Sarajeva u dva transporta ukupno 780 osoba...
te dalje,
...da se za Židove iz cijele države nađe određena teritorija gdje bi se smjestili i bili izolirani od našeg življa, na kojoj bi teritoriji bili nadzirani u svome radu...[2]
Na osnovu ovog zahtjeva od 19. septembra 1941. godine, stiglo je naređenje da se svi Židovi iz Kruščice transportuju u koncentracioni logor Jasenovac. Tada je logor u Kruščici služio kao prihvatni logor u kome su Židovi iz Sarajeva smještani jedno vrijeme, nakon čega bi bili transportirani za Jasenovac. To dolazi na protivljenje stožernika Petra Paradžika, koji se ponovo žali Kvaterniku i zahtijeva logor Kruščicu za Židove iz župe Lašva-Glaž odnosno gradova Travnika, Visokog, Zenice i Zavidovića. Nakon te intervencije ustaška vlast zatvara logor krajem 1941. godine, a Židove sa ovog područja direkto šalju u Jasenovac.
Ustaše su najveća sramota Hrvata's photo.
https://bs.wikipedia.org/wiki/Koncentrac...r_Kruščica
ovako to vide bs wiki, bs komunisti
a ovako, hr wiki, hrvati
https://hr.wikipedia.org/wiki/Koncentrac..._u_Kruščic
August 1, 2015 ·
Početkom kolovoza 1941 osnovan je logor Kruščica pokraj Viteza.
Prvo je u logoru zatočeno nekoliko desetina Srba koji su ubrzo (5. kolovoz 1941) pobijeni. Potom je u logoru zatočeno oko 3.000 Jevreja, pretežno iz Sarajeva
Jedna pd mjera čišćenja »nehrvatskog elementa« bila je protjerivanje srpskog stanovništva iz Bosne i Hercegovine i šire. S ciljem što efikasnijeg iseljavanja, između njemačkih i ustaških predstavnika je sklopljen sporazum u Zagrebu 24. juna 1941. Tim sporazumom su bili precizirani pravci, broj i način protjerivanja Srba. U to vrijeme, prema službeno dostavljenim podacima, sa područja NDH u Srbiju je protjerano do 10. avgusta 1941. godine 137 000 Srba. Ako se ovome doda i broj Srba protjeranih van utvrđenih pravaca, kao i onih koji su sami pobjegli, onda je navedeni broj mnogo veći.
Pošto se i iseljavanje i prevođenje na katoličku vjeru nisu pokazale
dovoljno efikasnim, ustaše postepeno prelaze i na fizičku likvidaciju
srpskog stanovništva. Ovoj akciji prethodile su opsežne psihološke
pripreme. Propaganda je bila svakodnevna, preko novina, casopisa, brošura, radija, govora i na druge načine. Mile Budak, ministar Vlade za nastavu i bogoštovlje, u jednom govoru je otvoreno rekao: »Jedan dio Srba ćemo pobiti, drugi raseliti, a ostale prevesti u katoličku vjeru i tako ih pretvoriti u Hrvate...« Ali okupator i njegove sluge - ustaše nisu vršili nasilje samo nad Srbima i Jevrejima. Oni su proganjali i ubijali i Hrvate i Muslimane, pa i sve one koji su pripadali revolucionarnim organizacijama i koji se nisu slagali sa ustaškim poretkom i okupacijom.
U svim opštinama u okolini Sarajeva, još u početku okupacije i ustaške vladavine, vršena su pojedinačna hapšenja Srba, od kojih su neki odmah poubijani, a drugi poslani u logore gdje ih je čekala ista sudbina. Kuće su pretresane radi, tobože, pronalaženja oružja i vojničkih odijela, kojom prilikom su pljačkali raznu imovinu i odvodili stoku.
Koncem maja 1941, iz Rogatice je upućen prvi transport od 34 zatvorenika u Jasenovac, odakle se nijedan nije vratio. 7. avgusta 1941. qodine, takode iz Rogatice, otpremljena je u Jasenovac grupa uglednih Srba sa ovog područja, medu kojima su bili: Dragomir Limić, kandidat za člana KPJ, Lazar Dokić, Mirko Karišik i drugi. Prvih mjeseci u opštini Pale uhapšeni su i potom likvidirani: Bogdan i Novo Lučić, koji su strijeljani na Vracama 1. avgusta 1941, Slobodan Begović, Petar Prodanović, Stevo Subotić, Marko Vukadin, Milja Dukić i drugi. U opštini llidža, još od početka maja 1941, medu prvima su poubijani ili opremljeni u logor iz kojeg se nisu vratili: Miloš Andrić, član KPJ, Dordo Tambura, Đuro škrba, Spasoje Vasković, Milan Golubović, Vukašin Tošić i drugi. Značajno je napomenuti da je Ibro Tabaković, komandir Oružničke postaje u Kasindolu, učinio mnogo da ne dođe do hapšenja velikog broja ljudi, a potom njihovog fizičkog uništenja. Kad bi dobio naloge koga treba hapsiti, blagovremeno bi tim licima javljao da bježe od kuće. Tako je obavijestio i Tomu Među, Dušana Dašića, Aleksu Bojevića i druge, koji su tako izbjegli sigurnu smrt. Sa područja
Rajlovca u logor su odvedeni Lazo Lontoš, Vlado Mijatović, Tošo Aleksić i mnogi drugi, a sa područja Pazarića, Tarčina i okolnih sela u junu i julu odvedeno je 20 domaćina iz porodica Glavaša, Krstića i još nekih.
Od napada Njemačke na Sovjetski Savez, pojačan je pritisak na srpsko i jevrejsko stanovništvo, komuniste i sve progresivne ljude, bez obzira na nacionalnu pripadnost. Sva ranija uzdržavanja, taktiziranja, blaži oblici terora, bili su zamijenjeni brutalnim fizičkim nasiljem i masovnim zločinima. Samo uoči Vidovdana, 27. juna 1941, u okolini Sarajeva je zatvoreno mnogo Srba u taoce: u Pazariću 47, Semizovcu 36, Brezi 54, Visokom 18, Varešu 25, Palama 11, Kalinoviku 9, itd. Kotarsko poglavarstvo Sarajevo je prethodno zatražilo da se »... energičnim akcijama osujete namjere Srba da zajedno sa Židovima organizuju demonstracije na Vidovdan«
Taj dan bio je povod da se pohapse ljudi i zadrže kao taoci, a mnogi od njih se nikada više nisu vratili svojim kućama. Pored drugih logora smrti, formiran je i logor u Kruščici kod Viteza. Ovaj logor, prema saslušanju Drage Jileka, pomoćnika ustaškog povjerenika za BiH Jure Francetića, uspostavljen je krajem jula 1941, na inicijativu tadašnjeg šefa tzv. III ureda i komadanta svih koncentracionih logora u NDH Vjekoslava Luburića Maksa. On se još sredinom jula 1941. obratio ustaškom povjereniku za BiH Juri Francetiću, tražeći da se obnovi logor u Kruščici. Trebalo je uhapsiti grupu Srba i uputiti ih u Kruščicu da podignu žice oko logora i sagrade barake. Kad je o ovom zahtjevu telefonom upoznat Drago Jilek, u njegovoj kancelariji se zadesio ustaški tabornik iz Pala Boško Cvenćek. Tom prilikom, Cvenćek je predložio Jileku da obezbijedi potreban broj Srba sa Pala, uz objašnjenje da su i oni sposobni za takve poslove. Dogovorili su se da se uhapsi 200 do 250 ljudi i odmah uputi u Kruščicu. Po povratku na Pale, ustaški tabornik je odmah, preko opštine,
veoma podmuklo organizovao ovu zločinačku akciju. Za kratko vrijeme, na području opštine sprovedena je propaganda da treba ići na koševinu pšenice u žitorodne krajeve, gdje se može dobro zaraditi i obezbijediti zimnica, da će se svi koji odu vratiti za kratko vrijeme, da će ostali po smjenama ići na druge radove, te da se nikome neće ništa desiti i da će porodice biti bezbjedne.
Ljudi su bili u teškim dilemama - šta da se radi? Vijećalo se nekoliko dana i noći u krugu porodica, sa komšijama i poznanicima. Na kraju se moralo odlučiti: ići ili ne. Mnogi neobaviješteni, naivni ili pod pritiskom sredine u kojoj su živjeli, da bi zaštitili svoju porodicu, otišli su na poziv Opštine Pale, posljednje srijede jula 1941. Neki su se idući prema Palama, kolebali i konačno odlučili da se vrate kućama. Od samih Pala vratila se i veća grupa ljudi sa područja Mokrog. Grupa od sedamdeset i četiri Paljana, istog dana, u vagonima za stoku, umjesto na požutjela žitna polja, upućena je u logor Kruščicu. Tu ih je dočekao upravnik logora, ustaški emigrant Jozo Gesler Njega je, prije toga, Luburić imenovao za upravnika logora, pa je on s grupom od 16 ustaša stigao u Kruščicu. Paljani su zaduženi da postave žicu oko logora i grade barake.
Prvih dana avgusta stigla je grupa od 23 zatvorenika iz Zenice. Većinom su to bili seljaci Srbi i radnici iz Željezare. Medu njima su bila i dva Hrvata i jedan Musliman. Kada se u Travniku saznalo za ovu zeničku grupu, neko je od ustaških glavešina smatrao da to nije u skladu sa naređenjima iz Zagreba, pa je naređeno da se ispita i utvrdi zbog čega su i ova trojica dovedena sa Srbima u logor. Telefonom je naređeno komandiru Oružničke postaje u Vitezu Marijanu Čiliću da ode u Kruščicu, pismeno sasluša ovu trojicu i izvijesti zbog čega su uhapšeni i dovedeni u logor. Ali ustaški stražari mu nisu dopustili da uđe unutra. Rekli su da za tako nešto nemaju nikakvo odobrenje od svog upravnika Geslera. Čilić se, vraćajući, sreo sa Geslerom, koji se pijan vraćao iz Viteza u logor. Izvijestio ga je šta mu je naređeno, te tražio da ga pusti da sasluša uhapšene iz Zenice. Gesler je to odlučno odbio, rekavši da oružnici nemaju ništa sa logorašima i da će on saslušati tu trojicu, onako kako on zna i umije. Kada se vratio u postaju, Čilić je obavijestio pretpostavljenog da mu Gesler nije dopustio
da sasluša uhapšene. »Nakon jedan sat, a to je bilo oko 11 časova uveče, ponovo je zazvonio telefon, ali ovoga puta iz Kruščice«, izjavio je Mitar Marunić koji je to veče bio dežurni u oružničkoj postaji Viteza. »Uzbuđenim glasom, jedan od ustaša iz Kruščice javljao je da je došlo do pobune u logoru i da je upravnik Gesler teško ranjen. Tražio je da se odmah o tome izvijesti ustaški logor u Travniku i traži hitna pomoć za Geslera
.
Moj komandir Marijan, koji je još tu bio, odmah s trojicom oružnika uputio se u Kruščicu, a s njim su pošli i komandant ustaške milicije iz Viteza Ante Mišković i njegovih nekoliko ustaša. Ja sam ostao u postaji i javio u Travnik šta mi je rečeno. Već oko 23 sata i 30 minuta pred stanicom se zaustavilo nekoliko automobila i pun kamion ustaša... upitali su me za komandira. Rekao sam da je on već otišao u Kruščicu. Odmah su nastavili put prema logoru.
Ujutro, kada su se vratili komandir Marijan i Ante Mišković, ispričali su šta se dogodilo. Kad se Gesler vratio u logor onako pijan, otišao je pravo u baraku u kojoj su bili smješteni logoraši iz Zenice. Otvorio je vrata i upitao koja su to dvojica Hrvata i jedan Musliman među njima. Oni su se javili, a on je tada izvadio pištolj i ubio jednog. Kad je nanišanio na drugog, metak mu se zaglavio u cijevi, a logoraši su počeli da bježe i iskaču kroz prozore. Međutim, tu su ih dočekale Geslerove ustaše i ubijale. Kroz prozore su pucali u sobu i unutra pobili 17. Tom prilikom je neko od ustaša nehotično ranio Geslera u prsa. On nije ni dočekao hitnu pomoć, umro je prije nego što je stigla. Kad su Vajs, Buzančić i Beljan stigli u Kruščicu, cijela Zenička grupa bila je poubijana... To veče pobili su i onih 74 seljaka iz Pala
.
Prvo su ih iz drvene barake prebacili u zidanu zgradu, a onda ih u grupama izvodili napolje i nad jednom jamom, koja je ranije bila napravljena za krečanu, ubijali. Tako je to veče za svega 4- 5 sati, bilo ubijeno 98 ljudi i svi su u toj i još jednoj rupi zakopani«.
Te stravične noći, 5. avgusta 1941, na zvjerski način su ubijena 74 Paljana, među kojima: jedanaest Gluhovića, sedam Šaraca, četiri Ninkovića, četiri Rabote, četiri Radovića, četiri Jakovljevića, tri Gazivode, tri Kovačevića, tri Petroviča, tri Radojkovića, dva Ćetkovića, dva Savića, dva Kusmuka, dva Furtula i dr. Među njima je ubijen i Vaso Savić, zemljoradnik iz Pala, poznat kao napredan i progresivan čovjek.
Nakon tog prvog zločina, u logor Kruščica su dovedeni Jevreji, gdje ih je čekala ista sudbina. Ravnateljstvo ustaškog redarstva NDH u Zagrebu uputilo je 23. jula 1941. dopis svim župama, ustaškom povjereniku za BiH Francetiću i drugim, u kome se naređuje »Da odmah izda shodnu odredbu područno-redarstvenom ravnateljstvu da se najžurnije izvrši pritvaranje svih Židova i pravoslavaca - Srba, koji su već bili poznati kao komunisti, bilo pak da su i malo sumnjivi, da su skloni tom pokretu. Iste mjere valja preduzeti i protiv komunista katoličke i muslimanske vjeroispovijesti, kao i drugih, time, da se pridrže do daljnjeg u pritvoru, dok Srbe i Židove ima se smjesta otpremiti u zbiralište (Koncentracioni logor Gospić...«')
Jedan broj Jevreja je živio do rata i u nekoliko opštinskih centara u okolini Sarajeva. Njihova stradanja, u suštini, identična su onima koja su doživjeli sarajevski Jevreji, mada su ponekad, prilikom uništavanja Jevreja u ovim mjestima, zvjerstva bila otvorenija i svirepija. Prema podacima, u visočkom srezu živjelo je do rata 199 Jevreja. Već 1. avgusta 1941. ustaše su odveli u koncentracioni logor Gospić prvu grupu Jevreja. Do kraja septembra odvedeni su uglavnom svi visočki Jevreji u logor Jasenovac. Prilikom dvođenja, ustaše su silovali mlađe žene, neke isprebijali, pljuvali, svima oduzeli sve vrednije stvari koje su imali kod sebe. Od visočkih Jevreja rat je preživjelo svega njih 18, a od 24 Jevreja koji su živjeli u fojničkom srezu ni jedan nije dočekao oslobođenje. Od 31 Jevreja, koliko ih je prije rata živjelo u rogatičkom srezu, samo 13 je preživjelo rat.
Ustaški ološ pljačkao je, zlostavljao i ubijao na sve strane. U
izvještaju Kotarske oblasti Rogatica od 4. avgusta 1941, upućenog Velikoj župi Vrhbosna Sarajevo, između ostalog, kaže se: »Ustaše prilikom ovih uredovanja koja sva od reda vrše bez znanja ove vlasti tuku i zlostavljaju pučanstvo i ne samo srpsko već i čak hrvatsko i muslimansko. Zatvaraju u zatvor građane za koje ne postoje dokazi krivice pa ove zatvorenike drže u zatvoru po mjesec i više dana bez zakonske odluke o pritvoru, napuštene, bez hrane koju je i onako teško pribaviti i slobodnim građanima«.
Ćamil Beraković, komandir policije u Rogatici, suprotstavljao
se samovolji ustaša, zbog čega su ga u julu 1941. ustaše ubili u jednoj kafani.
Transporti Židova
Nakon smrti Geslera, ustaška komanda postavlja Matu Mandušića za zapovjednika logora, te pojačava stražu na 60 ustaša iz 13. ustaške bojnice. Krajem augusta i početkom septembra u logor su dovođeni Židovi iz Sarajeva, te Srbi i Židovi iz drugih gradova Bosne i Hercegovine. Sredinom septembra u logoru je već bilo oko 1.500 logoraša. Zarobljene Srbe su odvodili noću i strijeljali na Smrikama, mjestu u okolini Travnika. Zbog porasta broja logoraša i nemogućnosti ishrane, Nikola Tusun, ustaški zapovjednik iz Travnika podnosi izvještaj Eugenu Kvaterniku o problemima u logoru u kojem kaže:
... U Kruščici vodi koncentracioni logor Mate Mandušić, ustaški zastavnik od 13. ustaške bojnice sa 60 ustaša. U logoru ima nešto Srba, a većinom Židova i djece - ukupno 1.539 osoba. Isti su došli iz Jasike u dva transporta ukupno 759 osoba i iz Sarajeva u dva transporta ukupno 780 osoba...
te dalje,
...da se za Židove iz cijele države nađe određena teritorija gdje bi se smjestili i bili izolirani od našeg življa, na kojoj bi teritoriji bili nadzirani u svome radu...[2]
Na osnovu ovog zahtjeva od 19. septembra 1941. godine, stiglo je naređenje da se svi Židovi iz Kruščice transportuju u koncentracioni logor Jasenovac. Tada je logor u Kruščici služio kao prihvatni logor u kome su Židovi iz Sarajeva smještani jedno vrijeme, nakon čega bi bili transportirani za Jasenovac. To dolazi na protivljenje stožernika Petra Paradžika, koji se ponovo žali Kvaterniku i zahtijeva logor Kruščicu za Židove iz župe Lašva-Glaž odnosno gradova Travnika, Visokog, Zenice i Zavidovića. Nakon te intervencije ustaška vlast zatvara logor krajem 1941. godine, a Židove sa ovog područja direkto šalju u Jasenovac.
Ustaše su najveća sramota Hrvata's photo.
https://bs.wikipedia.org/wiki/Koncentrac...r_Kruščica
ovako to vide bs wiki, bs komunisti
a ovako, hr wiki, hrvati
https://hr.wikipedia.org/wiki/Koncentrac..._u_Kruščic